ARTEMIS,
mit. gr.
dziewicza bogini lasów i łowów, utożsamiana z rzym. Dianą,
córka Zeusa i Leto, bliźniacza siostra Apollina; pani dzikich zwierząt (
potnia theron
), opiekunka rybaków i podróżnych na morzu; patronka położnic,
nowo narodzonych dzieci i młodzieży do momentu osiągnięcia dojrzałości; bogini
życzliwa i mściwa zarazem — przypisywano jej powodowanie nagłej śmierci,
zwł. młodych kobiet (
Niobe
); od V w. p.n.e.
uważana za boginię Księżyca; imię Artemidy o nie wyjaśnionej etymologii sięga
czasów przedgr.; z powodu wieloaspektowości i popularności kultu, Artemidę
utożsamiano z Isztar, Anat, Hekate, Bendis; w mitach (stosunkowo nielicznych)
związana z Titiosem, Akteonem, Orionem, Hipolitem, Kalisto; gł. ośr. kultu
Artemidy: Efez (
Artemizjon w Efezie
), Sparta,
Tauryda (Krym). Najsłynniejsze wyobrażenia w sztuce gr.: m.in.
Diana z Wersalu
(rzym. kopia wg Leocharesa, Luwr),
Artemida z Gabii
(rzym. kopia
wg Praksytelesa, Luwr); temat podejmowali również malarze nowoż. (m.in. Correggio,
L. Cranach, Tintoretto, P.P. Rubens).